Englishراهنماهای ۲ سالگی به والدین کمک میکنند تا بدانند در این مرحله از رشد، چه مهارتهایی را میتوان از کودک دو ساله انتظار داشت. البته به خاطر داشته باشید که این نقاط عطف صرفاً راهنما هستند و هر کودک با سرعت خودش به آنها دست مییابد. برخی کودکان پیش از ۲ سالگی این مهارتها را کسب میکنند، در حالی که برخی دیگر دیرتر به آنها مسلط میشوند.
با این حال، اگر با توجه به این نقاط عطف نگران هستید که فرزندتان از همسنهایش عقب بماند، حتماً با پزشک او مشورت کنید.
به دوره ای که کودک شما وارد دومین سال زندگی خود میشود “نوپایی” میگویند.
با رسیدن به سن دو سالگی، اغلب از این مرحله با عنوان “دو سالههای وحشتناک” یاد میکنند، زیرا به نظر میرسد که تنها کلمهای که دوست دارند بگویند “نه!” است. این دورهای است که شخصیت کوچولوی شما شروع به شکلگیری میکند و به تدریج استقلال و هویت خود را پیدا میکند.
در ادامه، به چند مهارت مهم اشاره شده است که اکثر کودکان نوپا در این سن انجام میدهند و والدین باید به آنها توجه داشته باشند.در اینجا چند مهارت مهم وجود دارد که اکثر کودکان نوپا در این سن انجام میدهند و والدین باید به آنها توجه کنند:
مهارتهای حرکتی
در این سن، کودک شما باید بتواند:
- روی نوک پا بایستد.
- به توپ لگد بزند.
- -به تنهایی شروع به دویدن کند.
- بدون کمک از مبلمان بالا و پایین برود.
- با گرفتن دستگیرهها از پلهها بالا و پایین برود.
- توپ را با دست پرتاب کند.
- هنگام راه رفتن، یک اسباببازی بزرگ یا چند اسباببازی رابا خود حمل میکند.
احتمالاً متوجه شدهاید که دیگر هنگام راه رفتن تلو تلو نمیخورند و حرکاتشان روانتر و هماهنگتر شده است. در ماههای آینده، مهارتهای بیشتری کسب خواهند کرد، از جمله:
- هماهنگتر دویدن
- راه رفتن به عقب
- پیچیدن در گوشهها
- ایستادن روی یک پا با کمک کم
کودکان در این سن به طور طبیعی از طریق دویدن، بازی کردن، سر خوردن از سرسرهها و بالا رفتن، مهارتهای حرکتی خود را تقویت میکنند. بهتر است هر روز زمانی را به بازی و کاوش در فضای باز اختصاص دهید. این به آنها کمک میکند تا مهارتهای حرکتی خود را بهبود بخشند، سرگرم شوند و انرژی خود را تخلیه کنند. البته، در تمام این زمانها باید مراقب و ناظرشان باشید.
رشد دست و انگشتان
در این سن، فرزند شما باید بتواند:
- به میل خود خطخطی کند.
- ظرفی را برگرداند و محتویات آن را بیرون بریزد.
- یک برج با چهار بلوک یا بیشتر بسازد.
کودک شما اکنون میتواند حرکات مچ، انگشتان و کف دستش را هماهنگ کند. به همین دلیل، میتواند دستگیره در را بچرخاند یا درِ شیشه را باز کند. همچنین میتواند مداد رنگی یا مداد را در دست بگیرد، حتی اگر نحوه گرفتن آن از نظر شما درست نباشد. با این حال، همین مهارت برای شروع کشیدن چند خط و دایره روی کاغذ کافی است.
در این سن، دامنه توجه کودک بیشتر از ۱۸ ماهگی است. اکنون که میتواند صفحات کتاب را ورق بزند، هنگام مطالعه مشترک با شما فعالتر مشارکت میکند. فعالیتهایی مانند نقاشی، ساختن برج با بلوکها یا بازی با مجموعههای ساختمانی میتواند او را برای مدت طولانی سرگرم و راضی نگه دارد.
ممکن است در این سن متوجه شوید که کودک شما به یکی از دستهای چپ یا راست تمایل بیشتری دارد. اما نیازی نیست او را مجبور کنید یکی را انتخاب کند. برخی از کودکان دیرتر ترجیح خود را نشان میدهند و برخی دیگر ممکن است بهطور مساوی از هر دو دست استفاده کنند. بهتر است اجازه دهید این روند بهطور طبیعی پیش برود.
مهارتهای زبانی
در این سن، فرزند شما باید بتواند:
- هنگام نام بردن اشیا یا تصاویر، به آنها اشاره کند. مثلا میتواند به تصویر خرس در کتاب داستانی که برای او خوانده اید اشاره کند
- نام والدین، خواهر و برادر، اعضای بدن و اشیا را بشناسد.
- جملههایی با دو تا چهار کلمه بسازد.
- دستورالعملهای ساده را دنبال کند.
- کلماتی را که در مکالمه شنیده، تکرار کند.
احتمالاً کودک ۲ ساله شما اکنون جملات طولانیتری میسازد (مثل «مامان، من آب میخوام» بهجای «مامان آب»). همچنین، شروع به استفاده از ضمایری مثل «من» بهجای نام خودش میکند. اما نگران نباشید اگر فرزندتان کمتر از کودکان دیگر صحبت میکند؛ همه کودکان با سرعت یکسانی زبان را یاد نمیگیرند.
در این سن، کودک شما بیشتر از آنچه بتواند بگوید، میفهمد. بنابراین، به تعامل با او ادامه دهید. بهخصوص وقتی دربارهی اتفاقات آینده صحبت میکنید یا زمانی که یک فعالیت در حال تمام شدن است، به او اطلاع دهید.
با صحبت کردن و کتاب خواندن به تقویت مهارتهای زبانی او کمک کنید. از کتابهایی استفاده کنید که کودک را تشویق به لمس کردن، نام بردن اشیا یا تکرار کلمات میکنند. حتی میتوانید با هر کتاب تصویری این کار را انجام دهید؛ فقط کافی است از فرزندتان سؤال بپرسید. با رشد مهارتهای زبانی، او به شعر، بازی با کلمات و جوک علاقهمند میشود.
نکته : اینکه صحبت کردن به دو زبان با کودک ممکن است باعث تاخیر رشد کلام و اختلال در زبان باز کردن کودک شود، خرافه ای بیش نیست و پایه علمی ندارد واقعیت این است اگر کودک دو زبانه مشکل گفتار یا زبان داشته باشد، این مشکل در هر دو زبان ظاهر میشود و ناشی از دو زبانه بودن کودک شما نیست.
مهارتهای اجتماعی و عاطفی
فرزند شما ممکن است:
- از دیگران، بهخصوص بزرگسالان و کودکان بزرگتر، تقلید کند.
- در حضور بچههای دیگر هیجانزده شود.
- استقلال بیشتری از خود نشان دهد.
- بهجای بازی با کودکان دیگر، بیشتر در کنار آنها بازی کند.
- نافرمانی بیشتری نشان دهد (مثلاً عمداً کارهایی را انجام دهد که به او گفتهاید انجام ندهد).
- بیشتر متوجه شود که از دیگران جداست.
- وقتی بچه ای را ناراحت و در حال گریه می بیند، فقط با بهت نگاه میکند و چهره اش ناراحت میشه.
در این مرحله، کودکان تصور میکنند که دنیا حول محور آنها میچرخد و هنوز مفهوم «اشتراکگذاری» را درک نمیکنند. ممکن است کنار کودکی دیگر بنشینند و بازی کنند، اما تا زمانی که اسباببازی را از او نگیرند، به او توجهی نکنند. این رفتار کاملاً طبیعی است. اگر از آنها بپرسید: «اگر او با تو اینطور رفتار کند، چه احساسی خواهی داشت؟» درک آن برایشان دشوار خواهد بود. بنابراین، بهتر است تعاملاتشان را از نزدیک زیر نظر داشته باشید.
درعینحال، کودکان عاشق تقلید از اطرافیانشان هستند. ممکن است با عروسک یا خرس عروسکیشان همانطور صحبت کنند که شما با آنها صحبت میکنید. این موضوع یادآور خوبی است که الگوی مناسبی برایشان باشید.
یادگیری و مهارتهای فکری و حل مسئله
فرزند شما باید بتواند:
- اشیا را حتی وقتی زیر دو یا سه لایه پنهان شدهاند پیدا کند.
- شروع به مرتبسازی اشکال و رنگها کند.
- جملات و قافیههای کتابهای آشنا را کامل کند.
- بازیهای تخیلی و ساختگی ساده انجام دهد.
- دستورالعملهای دو قسمتی را دنبال کند مثل “شیرت را بنوش، بعد فنجان را به من بده”.
- از دو دستش برای باز کردن ظرف یکبار مصرف استفاده میکند مثلا با یک دست نگهمیدارد و با دست دیگر درش را باز میکنه
در این سن، درک زبان کودک در حال رشد است و میتواند مسائل را در ذهن خود حل کند. همچنین شروع به درک مفاهیمی مانند زمان میکند مثلاً «بعد از مسواک زدن، برایت قصه میخوانم».
درک اولیه از اعداد نیز شکل میگیرد، پس میتوانید شمارش را بهآرامی معرفی کنید. بازیهای کودک پیچیدهتر میشود؛ بهجای جابهجایی سریع بین اسباببازیها، ممکن است سناریوهای مفصلی برای بازی با یک اسباببازی خاص بسازد.
تاخیر در رشد
اگر فرزند شما تا ۲ سالگی نتوانست:
- بهدرستی راه برود مثلاً تنها روی نوک پا راه برود یا پس از مدتها تمرین همچنان نتواند تعادلش را حفظ کند.
- جملههای دو کلمهای بگوید.
- از حرکات یا کلمات دیگران تقلید کند.
- دستورالعملهای ساده را دنبال کند.
- مهارتهایی را که قبلاً داشت، از دست بدهد.
این احتمال قوت میگیرد که کودک در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به اوتیسم یا اختلالات تکاملی باشد، از اینرو اختلالات مرتبط با طیف اوتیسم میتواند مورد ارزیابی قرار گیرند.
شما بهتر از هرکس دیگر کودک خود را میشناسید، ازاینرو تعلل نکنید بهتر است در مورد نگرانی های خود با پزشک تان مشورت کنید.تا فرزندتان را از نظر طیف اختلالات رشدی مورد ارزیابی قرار دهند. بسیاری از کشورها طبق توصیه آکادمی اطفال آمریکا، کودکان باید در ۱۸ و ۲۴ ماهگی از نظر اوتیسم ارزیابی شوند تا مداخله های زودهنگام صورت پذیرد و در بسیاری از کشورها از جمله بریتانیا نیز رایگان هستند. در ایران توصیه میشود اگر کودک در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به اختلالات رشدی از جمله اوتیسم باشد، ممکن است تعداد این ارزیابیها بیشتر باشد که برخی از خدمات مداخله زودهنگام صورت پذیرد. در بریتانیا طبق دستورلعمل NICE ارزیابی اوتیسم باید در مدت سه ماه پس از ارجاع توسط GP و SENCO توسط تیم تخصصی آغاز شود.
نکات و فعالیتها:
کارهایی که میتوانید برای کودک ۲ ساله خود انجام دهید
شما اولین معلم فرزندتان هستید و میتوانید به یادگیری و رشد مغز او کمک کنید. این نکات و فعالیتهای ساده و مطمئن را امتحان کنید. اگر سؤالی دارید یا به ایدههای بیشتری برای کمک به رشد فرزندتان نیاز دارید، با متخصصین سلامتی وآموزشی او مشورت کنید.
کمک به یادگیری کلمات
به کودک خود کمک کنید تا با صدای کلمات آشنا شود، حتی اگر هنوز نمیتواند آنها را بهوضوح بیان کند. مثلاً اگر فرزندتان میگوید «یا نانا»، شما بگویید «بیشتر موز میخوای؟». این به او کمک میکند کلمات درست را یاد بگیرد.
نظارت در زمان بازی
در زمان بازی، با دقت مراقب کودک خود باشید. در این سن، کودکان در کنار یکدیگر بازی میکنند، اما هنوز مهارت اشتراکگذاری و حل مشکلات را نیاموختهاند. به او یاد بدهید که چگونه با تعارضات کنار بیاید؛ مثلاً با کمک به او در نوبت گرفتن، به اشتراک گذاشتن اسباببازیها، و استفاده از کلمات بهجای واکنشهای هیجانی.
نکته: نوزادان، کودکان نوپا و کودکان خردسال هرگز نباید بدون نظارت رها شوند. کودکان زیر ۱۲ سال معمولاً به بلوغ کافی برای مدیریت شرایط اضطراری نرسیدهاند و نباید برای مدت طولانی در خانه تنها بمانند. همچنین، کودکان زیر ۱۶ سال نباید شب را بهتنهایی سپری کنند. (NSPCC، انجمن ملی پیشگیری از ظلم به کودکان). والدین باید توجه داشته باشند، در قانون بریتانیا سن مشخصی برای تنها گذاشتن کودکان تعیین نشده است، اما اگر این کار فرزندان آنها را در معرض خطر قرار دهد، تخلف محسوب میشود. والدین همچنان مسئول رفاه کودکان زیر ۱۶ سال هستند و باید اقدامات لازم را برای حفظ امنیت آنها انجام دهند.
تشویق به همکاری در کارهای ساده
از کودکتان بخواهید در کارهای ساده مثل آماده کردن میز برای غذا کمک کند. به او اجازه دهید کارهایی مثل گذاشتن لیوان پلاستیکی یا دستمال روی میز را انجام دهد. بعد از کمک کردن، از او تشکر کنید تا احساس ارزشمندی و مسئولیتپذیری کند.
زمان استفاده از صفحه های نمایشگر
در سن ۲ سالگی، کودکان میتوانند از برنامههای آموزشی باکیفیت بهرهمند شوند، اما نباید بیش از یک ساعت در روز از نمایشگرها مثل تلویزیون، تبلت یا لپتاپ استفاده کنند. استفاده بیشازحد از این صفحات میتواند باعث کمتحرکی و مشکلات خواب شود.
آکادمی اطفال آمریکا توصیه میکند که کودک نباید بهتنهایی این نمایشگرها استفاده کند؛ بلکه والدین باید در کنار آنها حضور داشته باشند. همچنین، از تلویزیون بهعنوان صدای پسزمینه استفاده نکنید. اگر کسی تماشا نمیکند، آن را خاموش کنید.
